Napisz lub zadzwoń:

Terminy archeologiczne

TERMINY ARCHEOLOGICZNE

Terminy archeologiczne przydatne inwestorowi oraz wszystkim tym, którzy mają na co dzień do czynienia z archeologią.

  1. FRAMEA

Jest to rodzaj lekkiej włóczni (długiej, prostej broni drzewcowej) o żelaznym grocie, stosowanej przez starożytnych germańskich wojowników. Opisywana przez Tacyta w „Germanii”. Doskonale sprawdzała się w walce wręcz, jak również w użyciu na odległość – jako broń rzutna. Niestety ze względu na brak pewnych znalezisk archeologicznych nie ma pewności co do wyglądu framei.

  1. ARTEFAKT

Słowo pochodzi od łacińskiego zwrotu „arte factum”, co oznacza „sztuczne wykonanie”. W dziedzinie archeologii artefaktami określa się przedmioty wykonane bądź zmodyfikowane przez człowieka, które zostały odkryte w wyniku nadzorów lub badań archeologicznych. Są też nazywane przez archeologów źródłami ruchomymi. Można je podzielić ze względu na przeznaczenie (np. artefakty kultury militarnej) lub surowiec, z którego zostały wykonane (np. wyroby gliniane).

  1. RELIKT

Słowo pochodzi od łacińskiego słowa „relictum”, oznaczającego pozostałość, przeżytek. W dziedzinie archeologii relikt oznacza pozostałość po dawnej kulturze. Inaczej relikty można określić jako artefakty, bądź źródła archeologiczne. Przykładem reliktu może być fragment starej drogi lub po prostu stłuczone naczynie gliniane.

  1. AKME

Słowo pochodzenia greckiego. Starożytni Grecy w swych sądach uważali akme za okres największych możliwości umysłowych człowieka. Sądzono, że następuje on około czterdziestego roku życia. Określany również jako apogeum władz umysłowych.

  1. ARCHAIA

Pochodzi od greckiego słowa „archaios”, oznaczającego tyle co dawny. Znaczenie tego słowa można określić jako starożytność, archaiczność, dawność.

  1. BARD

W dziadzienie archeologii oznacza poetę i pieśniarza pochodzenia celtyckiego. Wykonywali oni zazwyczaj ballady na dworach Irlandii, Walii, Bretanii i Szkocji w wiekach XI-XVII. Pieśni i utwory przez nich wykonywane miały opiewać boje i ich bohaterów. Ich zadaniem było przekazywanie tradycji historycznej

  1. ALTAMIRA

Jest to jaskinia krasowa w górach Kantabryjskich w północnej Hiszpanii, w pobliżu miejscowości Santillana del Mar. W 1879 r. podczas badań archeologicznych prowadzonych przez M. de Sautuolę odkryto pierwsze paleolityczne malowidła naskalne, a co ciekawsze – najsłynniejsze dziś rysunki ludności kultury magdaleńskiej pierwsza zauważyła jego wnuczka. Autentyczność malowideł potwierdzono dopiero 20 lat później. Malowidła ukazują sylwetki zwierząt (żubry, jelenie, sarny, konie i koziorożce) oraz znaki geometryczne w trzech kolorach – czerwieni, czerni i fiolecie. Większość z nich datowana jest na około 13 000 lat p.n.e., jednak niektóre fragmenty pochodzą nawet z okresu 25 000-35 000 lat p.n.e. Od 2008 r. do zwiedzania udostępniona jest replika jaskini, gdyż w celu odbudowania mikroklimatu od roku 2002 wstęp do oryginalnej jaskini mają tylko naukowcy i konserwatorzy.

źródło: http://www.spain.info/export/sites/spaininfo/comun/galeria_imagenes/monumentos/r2_cueva_altamira_santillana_t3900649.jpg_369272544.jpg

  1. OPPIDUM

Jest to określenie celtyckiej osady obronnej. Pochodzi od łacińskiego słowa „miasto”, „miejsce obwarowane”. Archeolodzy datują występowanie oppidów od połowy II w. p.n.e. do połowy I w. p.n.e. na terenach Galii i Półwyspu Iberyjskiego (w Brytanii przetrwały one do połowy I w. n.e.). Oppidum zawsze zakładane było w miejscu chronionym odpowiednim ukształtowaniem terenu.

źródło: http://www.entremont.culture.gouv.fr/img/golvinville.jpg

  1. MAMUT

Mamuty to rodzaj trąbowców, występujących w epoce lodowcowej, na obszarze Europy, Ameryki Północnej i północnej Azji. Mamuty jako gatunek przeżyły do schyłku epoki lodowcowej. Najczęściej pod pojęciem mamuta rozumie się mamuta włochatego (Mammuthus primigenius), choć on jako jedyny miał gęstą sierść. Znany jest dobrze nie tylko na podstawie licznych szczątków kostnych odnalezionych przez paleontologów i archeologów, ale także wyobrażeń w sztuce paleolitycznej, jak również na podstawie okazów zachowanych ze skórą i sierści, odkrywanych w wiecznej zmarzlinie na Syberii. Mamut osiągał wysokość 2,5-3 m, a jego kły niekiedy przekraczały nawet 3 m. Jego kości i ciosy były używane przez człowieka paleolitycznego do budowy szałasów i namiotów, a także broni i narzędzi, których pozostałości można odkryć podczas badań archeologicznych.

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mamut#/media/File:Mamut.JPG

  1. DANTISCUM

Łacińskie określenie miasta Gdańsk, położonego nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy, nad Zatoką Gdańską. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi ze spisanego właśnie po łacinie „Żywota świętego Wojciecha” około roku 1000. Od XI wieku nastąpił jego gwałtowny rozwój, po upadku konkurencyjnego ośrodka handlowego – Truso. Miasto bardzo atrakcyjne pod względem znalezisk archeologicznych oraz bogatej historii miasta.

źródło: http://www.zwoje-scrolls.com/tn_gd/G106_5.jpg

  1. THOR

Słowo pochodzi z języka staronordyckiego i oznacza „grom”. Thor jest jednym z bogów nordyckich. Jest bogiem piorunów, burz, sił witalnych, rolnictwa. Patronował ognisku domowemu i małżeństwu. Thor przedstawiany jest zazwyczaj z długą, rudą brodą i nieodzownym młotem w ręku – symbolem siły (młot Thora zwany Mjølner). Ciekawostką jest, że od jego imienia pochodzi nazwa czwartku w językach takich jak angielski, norweski, szwedzki, fiński czy holenderski.

źródło: https://pt.wikipedia.org/wiki/Thor#/media/File:Thor%27s_hammer,_Sk%C3%A5ne.svg

  1. ANTENOR

  1. Postać z mitologii greckiej. Był to Trojańczyk i doradca Priama, zasiadający w jego radzie. Opowiadał się za pokojem z Achajami. Aby nie rozwijać konfliktu rozważał oddanie Heleny królowi Menelaosowi. W czasach współczesnych stawiany jako wzór prawdziwego, nieprzekupnego patrioty.

  2. Antenor z Anten to ateński rzeźbiarz. Jego twórczość datowana jest przez archeologów na okres około 540-500 p.n.e. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców okresu późno archaicznego. Antenorowi przypisuje się wykonanie dekoracji świątyni Apollina w Delfach, gdzie jako pierwsze użył marmuru do dekoracji tympanonu. Wśród sobie współczesnych zyskał sławę dzięki rzeźbie tyranobójców Harmodiosa i Aristogejtona (ok. 506 r. p.n.e.). Zachowanym oryginalnym dziełem Antenora jest kora z Akropolu, znajdująca się w Muzeum w Akropolu.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/ACMA_681_Kore_Antenor_1.JPG

  1. KSAR

Nazwa ksar pochodzi z języka arabskiego. Oznacza ufortyfikowaną osadę Albo siedzibę plemienia, która została zbudowana przy użyciu kamieni i gliny. Najczęściej ksary znajdują się w oazach na pustyni na szlaku karawan. Najwięcej ksar rozmieszczonych jest na obszarze Sahary w Afryce Północnej – regionach zamieszkiwanych przez Berberów. Kasy takie jak Walata, Ajt Bin Haddu czy Szinkit zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Szinkit#/media/File:Chinguetti-Vue_Goblale_Vieille_ville.jpg

  1. LABRYS

Labrys to topór zaopatrzony w podwójne ostrze. Składa się z dwóch obuchów w kształcie zaostrzonego klina oraz styliska. Znaleziska archeologiczne labrysów znane są już z kultury minojskiej, a także celtyckiej i skandynawskiej. Labrys jest jednym z najstarszych symboli greckiej cywilizacji. W związku ze znaleziskami z Krety archeolodzy wiążą labrys z matriarchatem, gdyż tam zawsze towarzyszyły mu symbole kobiecej boskości.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/AMI_-_Goldene_Doppelaxt.jpg

  1. ARCHAIOS

Słowo pochodzenia greckiego – oryginalny, antyczny, dawny, stary.

  1. BARTA

Barta jest gwarowym określeniem topora u Hucułów. Natomiast „bartka” jest określeniem toporka zbójnickiego. Barta jest też specjalną, zdobioną odmianą topora górniczego. Wykorzystywano go jako narzędzie pracy, ale także spełniał funkcje militarną i paradną. Barta to symbol typowy dla górników metali nieżelaznych z Saksonii. Barta charakteryzowała się długim szpicem zakończonym kulką wykonaną z ołowiu lub mosiądzu. Drzewce zazwyczaj wykonywano z poroża jelenia lub inkrustowanego drewna i kości słoniowej.

Pos:181,Tm:857_AT,Cst:23,Gm:A,Fv:0,Stb:0

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Dresden-Zwinger-Armoury-Battle.Axe.07.JPG

  1. GAZALA

Nazwa miejscowości, w języku arabskim. Ajn al-Ghazala to miejscowość znajdująca się we wschodniej Libii, ok. 60 km na zachód od Tobruku. Miejscowość znana jest przede wszystkim z bitwy z 1942 r. Bitwa pod Gazalą stoczona została w dniach 26 maja–21 czerwca 1942 r. pomiędzy Afrka Korps (oddziały włoskie i niemieckie, dowódca Erwin Romml), a siłami 8 Armii brytyjskiej (dowódca gen, Claude Auchinleck). Bitwa zakończyła się klęską armii brytyjskiej.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Bay_of_Ain_el_Gazala.jpg

Kim jest Archeolog?

Kim jest archeolog?

 Archeolog jest osobą, która posiada odpowiednie kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami. Specjalizuje się w dziedzinie archeologii, zajmuje się badaniem minionych kultur oraz cywilizacji, a także ich relacjami z otaczającym je środowiskiem. Archeolog po uzyskaniu tytułu magistra i odbyciu 12-miesięcznych praktyk zawodowych może prowadzić nadzory archeologiczne i badania archeologiczne (z uwagi na fakt, że w Polsce archeolog jest jednym z zawodów regulowanych). Zadaniem archeologa jest odnalezienie, dokumentacja i analiza źródeł archeologicznych (np. elementów architektonicznych, rękodzieł, pozostałości biologicznych, szczątek ludzkich), poprzez stosowanie różnorakich metod badań, m.in. geochemicznych czy geofizycznych.
Posiadany tytuł archeologa pozwala również na podejmowanie pracy na stanowiskach eksperckich, np. jako rzeczoznawca ministra kultury ds. archeologii.

Archeolog w praktyce

W praktyce archeolog posiadający uprawnienia zawodowe jest osobą, która prowadzi nadzory i badania archeologiczne na terenach inwestycji, które obejmują prace ziemne (np. budowa domu, sklepu, wykonywanie przyłączy kanalizacji itp.) na terenie objętym ochroną archeologiczną. Archeolog musi być obecny podczas tych prac (np. kopania fundamentów) i nadzorować ten proces. Jeżeli w trakcie prac ziemnych zostaną odkryte obiekty archeologiczne, to archeolog jest zobowiązany wstrzymać prace, a następnie zabezpieczyć oraz zadokumentować. W praktyce w większości przypadków archeolodzy dokumentują obiekty bez wstrzymywania inwestycji. Wstrzymanie prac ziemnych może nastąpić w przypadku wykrycia ważnych znalezisk, np. zabytkowego cmentarza.

Na zdjęciu widoczna jest młoda kobieta archeolog podczas wykonywania nadzoru archeologicznego na terenie inwestycji drogowej - obwodnicy Sanoka

Narzędzia pracy archeologa

Narzędziami niezbędnymi w pracy archeologa są:

  • wysokiej klasy aparat fotograficzny, (tzw. lustrzanka),
  • łata,
  • szpachelka,
  • gracka,
  • łopata,
  • niwelator,
  • teodolit,
  • strzałka
Profesjonalna lustrznka - niezbędne narzędzie pracy każdego archeologa

Gminne Ewidencje Zabytków i Programy Opieki nad Zabytkami

Archeolodzy są również uprawnieni do wykonywania Gminnych Ewidencji Zabytków oraz do tworzenia Programów Opieki nad Zabytkami. Nie każdy archeolog posiada jednak wymagane umiejętności i wiedzę, jak również środki, gdyż często są to czynności bardzo wymagające pod względem merytorycznym, jak również pracochłonne. Szczególnie w przypadkach, gdy w grę wchodzą większe, zabytkowe miasta.

Archeologia, a biznes

W przypadku, gdy archeolog prowadzi własną działalność gospodarczą, oprócz wiedzy tematycznej związanej z archeologią, musi posiadać również wiedzę związaną z prowadzeniem firmy, z przygotowywaniem ofert, braniem udziału w przetargach oraz walką o klienta. Rynek inwestycji w Polsce jest bardzo dynamiczny i bogaty, niemniej jednak firm archeologicznych również jest bardzo wiele. W związku z tym często głównym argumentem w tej walce jest cena, co nierzadko negatywnie odbija się na jakości usługi.

Arkadia Firma Archeologiczna posiada niezbędną wiedzę, doświadczenie (poświadczone referencjami), jak również środki na prowadzenie nadzorów i badań archeologicznychgminnych ewidencji zabytków, jak również programów opieki nad zabytkami.

Działamy w RzeszowieWarszawieKrakowieKatowicachCzęstochowieOpoluKielcachŁodziRadomiu i wielu innych miastach. Więcej informacji o zakresie oraz zasięgu naszej działalności znajduje się tutaj.

Skarżysko – Kamienna

Mówiąc o historii miasta Skarżyska-Kamiennej i jego rozwoju gospodarczym nie sposób nie zacząć od przeszłości, sięgającej kilku wieków wstecz, gdzie zdarzenia i dokonania naszych przodków kształtowały podwaliny pod to co zapisane w historii miasta.
Przełomowym momentem dla rozwoju gospodarczego miasta była budowa i oddanie do użytku w roku 1883 linii kolei żelaznej, łączącej początkowo stację z Dęblinem i Śląskiem, rozbudowana następnie w 4 kierunkach. Powstały węzeł kolejowy był jednym z czynników powstania i rozwoju osad tworzących późniejsze miasto.
Na lata 80-te XIX w. przypada powstanie jednego z większych zakładów w mieście tj. Odlewni Żeliwa i Emalierni “Kamienna” (właścicielem był Jan Witwicki), która funkcjonowała ponad 100 lat. W pierwszych kilkunastu latach XX w. powstawały zakłady przemysłowe głównie tzw. zakłady “żelazne”. W roku 1920 – o czym stanowią dokumenty – było w ówczesnej gminie Kamienna ponad 20 zakładów wytwórczych, w tym 6 zakładów przemysłowych – branży metalowej, zatrudniających ponad 1000 pracowników i około 1000 pracowników zatrudnionych w służbach kolejowych tj. na stacji i w warsztatach naprawczych taboru kolejowego. Licznie powstawały również warsztaty naprawcze i sklepy.
W 1922 roku na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia, podpisanego przez premiera gen. Władysława Sikorskiego, nadano z dniem 1 stycznia 1923 roku prawa miejskie gminie Kamienna. Również w roku 1922 władze państwowe zadecydowały o wybudowaniu w Skarżysku-Kamiennej wielkiego zakładu zbrojeniowego o nazwie “Państwowa Fabryka Amunicji” Rok 1924 to okres uruchomienia tej fabryki, której rozwój ściśle łączył się przez dziesięciolecia z rozwojem miasta i miał istotny wpływ na ten rozwój. Budowa Fabryki Amunicji w Skarżysku była jedną z większych inwestycji utworzonego w latach 30-tych Centralnego Okręgu Przemysłowego. Cały kompleks zbrojeniowy obejmował oprócz w/w Fabryki Amunicji, Wytwórnię Węgla Aktywowanego i Zakład tzw. Chemiczny (specjalizujący się w produkcji chemicznej związanej z produkcją zbrojeniową).
Łącznie z budową tych zakładów tworzących miejsca pracy rozpoczął się dynamiczny rozwój miasta, powstały nowe osiedla mieszkaniowe dla robotników i kadry inżynierskiej PFA. W 1932 roku Fabryka Amunicji zatrudniała 2760 osób, w roku 1936 – ponad 3000 osób, a w roku 1939 ponad 4500 osób.
Od 1928 roku zatwierdzono obecną nazwę miasta Skarżysko-Kamienna. W tym samym roku utworzono, z siedzibą w Skarżysku-Kamiennej, Zakłady Energetyczne Okręgu Radomsko-Kieleckiego (popularny ZEORK), który z powodzeniem funkcjonuje do dzisiaj i stanowi wraz z rejonami, jeden z największych obecnie zakładów pracy w mieście. W ostatnim roku istnienia II Rzeczypospolitej, Skarżysko-Kamienna było istotnym ośrodkiem przemysłu nie tylko w regionie, ale również w całym Centralnym Okręgu Przemysłowym, a więc i w kraju.
W latach okupacji niemieckiej Skarżysko było jednym z głównych w kraju źródeł zaopatrzenia w broń i amunicję żołnierzy Polski Podziemnej, a zwłaszcza okolicznych oddziałów partyzanckich, między innymi najbardziej znanych: “Ponurego”, “Nurta”, “Szarego”. Było również miejscem eksterminacji ludności polskiej i żydowskiej. W obozie pracy zorganizowanym na terenie zakładu nr 2 PFA, tzw. “Hassagu” wymordowano ok. 25000 osób. Śladami znaczącymi niepokorność tutejszych ludzi są liczne mogiły np. na Borze, gdzie w lutym 1940 r. rozstrzelano 360 osób i na Brzasku gdzie w czerwcu tegoż roku zginęło 760 osób. Po roku 1945 następowała odbudowa przemysłu, dalszy jego rozwój i budowa nowych zakładów. Powstawały głównie zakłady wytwórcze w formie spółdzielni, tzw. przemysłu terenowego i zakładów komunalnych. W sposób dynamiczny rosła produkcja i zatrudnienie w b. PFA czyli w Zakładach Metalowych “MESKO” .
Znaczący rozwój przemysłu w Skarżysku-Kamiennej następuje po roku 1956. W roku 1957 uruchomiono Fabrykę Obuwia, w latach 1966-1968 zelektryfikowano węzeł PKP. Od 1968 roku obowiązuje herb miasta w obecnym kształcie, który symbolizuje trzy grupy zawodowe: kolejarzy, metalowców i odlewników, stanowiące trzon ludności miasta Lata 70-te to dalsza rozbudowa i modernizacja przemysłu w mieście. Utworzono Kombinat Budowlany, wybudowano Fabrykę Domów. Powstało nowe osiedle mieszkaniowe – “Przydworcowe”. Lata 70-te to lata koniunktury głównie dla ZM “MESKO” (duża rozbudowa i modernizacja), dla przemysłu obuwniczego, budowlanego, spożywczego i chemicznego. Lata 80-te, to poza okresem załamania w niektórych dziedzinach – budowa olbrzymiej stacji rozrządowej na węźle PKP. W ogóle służby PKP w Skarżysku (jak mówiono – mieście kolejarzy) to olbrzymi potencjał zatrudniający około 4500 pracowników w 11 różnych dziedzinach kolejnictwa.
Zmiany ustrojowe i gospodarcze ostatniej dekady lat 90. miały istotne znaczenie dla potencjału gospodarczego naszego miasta. W zaistaniałych uwarunkowaniach gospodarczych nie wszystkie firmy potrafiły sprostać nowym wymaganiom.
W początkach wymienionego okresu wyraźnie wzrosło bezrobocie, jednocześnie uwolniona inicjatywa ludzi spowodowała szybki rozwój handlu i niektórych usług oraz małych przedsiębiorstw.
Obecnie dominujący, związany z tradycjami przemysłowymi miasta przemysł metalowy, obuwniczy, energetyczny oraz kolejnictwo stopniowo zmniejsza rolę największego pracodawcy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, które łącznie zatrudniają zdecydowaną większość ogólnej liczby pracujących.
W Skarżysku-Kamiennej na przestrzeni 10 lat odnotowujemy stały wzrost liczby podmiotów gospodarczych w sektorze prywatnym. Obecnie działa 4 615 firm, których głównymi obszarami działalności gospodarczej są: handel i naprawy 2056 firm (44,5%), przetwórstwo przemysłowe 470 firm (10,2%), budownictwo 394 firmy (8,5%), transport, gospodarka magazynowa i łączność 338 firm (7,3%), obsługa nieruchomości i firm 530 podmiotów (11,5%), hotele i restauracje 115 (2,5%), pośrednictwo finansowe 216 firm (4,7%), pozostałe działy – 496 firm (10,7%).
Dbając o stałe podnoszenie inwestycyjnej atrakcyjności naszego miasta, staraniem władz lokalnych, została utworzona, a następnie poszerzona Podstrefa Starachowickiej Strefy Ekonomicznej w Skarżysku-Kamiennej, która obejmuje 10,5 ha dobrze uzbrojonych terenów przemysłowych.
W 2002 roku została utworzona Skarżyska Strefa Gospodarcza Sp. z o.o. Obejmuje ona tereny poprzemysłowe Zakładów Metalowych “MESKO” S.A., a oferowane tereny i hale będące jej własnością stanowią Podstrefę Starachowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Strefa zapewnia przyszłym inwestorom w zamian za stworzone nowe miejsca pracy stosowne preferencje i ulgi podatkowe.
Dla integrowania środowiska lokalnego i regionalnego biznesu począwszy od 2003 r. Urząd Miasta wspólnie ze Skarżyską Strefą Gospodarczą Sp. z o.o. i ZPHU “KIER” organizuje targi gospodarcze pn. “Skarżyskie Prezentacje”. Ich zadaniem jest upowszechnienie wiedzy o potencjale gospodarczym regionu oraz umożliwienie nawiązywania kontaktów handlowych wystawcom zarówno z kontrahentami krajowymi, jak i zagranicznymi.
Pozytywnym zjawiskiem ostatnich 4 lat jest widoczne zainteresowanie miastem ze strony firm zagranicznych. Największych inwestycji z udziałem kapitału zagranicznego dokonano w gospodarce komunalnej (kapitał niemiecki), w handlu (kapitał niemiecki, brytyjski, portugalski), w branży dystrybucji paliw (kapitał brytyjski i niemiecki) oraz w przemyśle (kapitał amerykański i izraelski).
Dominujący dotychczas w naszym mieście pracodawcy: PKP Skarżysko oraz Zakłady metalowe MESKO S.A. istnieją po restrukturyzacji nadal, a MESKO S.A. przy pomocy kapitału z Izraela i Stanów Zjednoczonych unowocześnia swoją produkcję i uruchamia nową generację produktów, które zapewnią temu pracodawcy stabilność ekonomiczną w najbliższych latach.
Do znaczących przedsiębiorstw należy zaliczyć również ZEORK S.A., WTÓRPOL PPHU, SKAMET Metalowa Spółdzielnia Pracy.
Miasto Skarżysko-Kamienna dzięki dogodnemu położeniu, przewidywalnym i stabilnym warunkom prowadzenia działalności gospodarczej, wzrostowi nakładów na infrastrukturę otoczenia biznesu, ulgom podatkowym dla pracodawców, jest dobrym miejscem do inwestowania.
Potwierdzeniem tego jest wyróżnienie Skarżyska-Kamiennej w IV i V edycji konkursu “Gmina Fair Play” tytułem i certyfikatem “Gmina Fair Play – Certyfikowana Lokalizacja Inwestycji 2005 i 2006”.

Tekst pochodzi ze strony: http://www.skarzyskokamienna.com/index.php?tyt=6

Rzeszów

RZESZÓW

Okres paleolitu

O zasiedleniu terenu miasta Rzeszów a także jego okolic posiadamy wiadomości pochodzące głównie z archeologicznych badań powierzchniowych. Prowadzone, nieliczne badania wykopaliskowe na terenie miasta  miały charakter ratunkowy. Realizowano również archeologiczne badania sondażowe i weryfikacyjne stanowisk.

Analizując występowanie stanowisk archeologicznych bez trudu można zauważyć decydującą rolę Wisłoka, jako osi osadnictwa pradziejowego i wczesnośredniowiecznego. Mniejszą rolę odgrywają tu jego dopływy i małe cieki. Wykorzystywano przede wszystkim strefę dolinną – lessowe terasy nadzalewowe. Znacznie rzadziej zasiedlano stoki, krawędzie i partie wewnętrzne wysoczyzny. Rozmieszczenie stanowisk archeologicznych pokazuje intensywne wykorzystywanie krawędzi płata lessowego oraz niektórych niżej położonych obszarów w obrębie doliny Wisłoka. Istotną rolę odgrywały też małe doliny niewielkich cieków wodnych.

Okolice Rzeszowa były zasiedlone przez pierwszych osadników już w okresie schyłkowego paleolitu, a ściślej w jego najmłodszej części wiązanej z tzw. kulturą świderską i magdaleńską.

Ślady osadnictwa miały charakter koczowniczy, były to krótkotrwałe obozowiska usytuowane zwykle na wydmach. Stanowiska archeologiczne pochodzące z tego okresu znamy między innymi z miejscowości: Białobrzegi, pow. Łańcut, Radawy i Radymna, pow. Jarosław, Bachórz, pow. Rzeszów.

Okres mezolitu

Kolejnym etapem, którego ślady osadnictwa zostały zlokalizowane w okolicach miasta Rzeszów jest mezolit – okres środkowej epoki kamienia. W tym czasie zachodzą istotne zmiany w krzemieniarstwie, widoczne poprzez wyraźne zmniejszenie rozmiarów wyrobów krzemiennych (mikrolityzacja). Największe stanowiska archeologiczne pochodzące z tego okresu znane są z miejscowości: Rudna Wielka  pow. rzeszowski, Majdan Królewski, Raniżów i Poręby Dymarskie, pow. kolbuszowski.

Okres neolitu

W następnym okresie młodszej epoki kamienia w neolicie nastał przełom (tzw. rewolucja neolityczna), jakim było wprowadzenie uprawy roślin i hodowli zwierząt. W świetle ostatnich badań wykopaliskowych początki osadnictwa kultury ceramiki wstęgowej rytej w okolicach Rzeszowa należy datować na około 5600 p.n.e. Wśród materiałów z najlepiej rozpoznanej osady na stan. nr 16 w Rzeszowie (osiedle Piastów) wydzielono aż 5 horyzontów chronologicznych kultury ceramiki wstęgowej rytej. W późniejszych okresach neolitu trudno jest wskazać w naszym regionie konkretne osady. O obecności form osadniczych świadczą pojedyncze znaleziska narzędzi krzemiennych  i kamiennych. Z całą pewnością mamy tu do czynienia z obecnością plemion kultury pucharów lejkowatych.

Niewiele możemy powiedzieć o schyłkowo neolitycznych kulturach amfor kulistych (pierwsza część pierwszej połowy III tysiąclecia p. n. e.) i ceramiki sznurowej (I połowa III tysiąclecia p. n. e.). Potrafimy oczywiście wskazać pojedyncze artefakty (np. ze Słociny stan. 6 w Rzeszowie), ale brak jest danych o konkretnych obiektach archeologicznych.

Epoka brązu

Ślady osady z wczesnej epoki brązu odkryto na osiedlu Baranówka w Rzeszowie (stan. 88-89) – należą one do kultury mierzanowickiej oraz trzcinieckiej.

Epoka żelaza

Kolejny etap pradziejów to czasy, na które przypadał bujny rozwój grupy tarnobrzeskiej kultury łużyckiej, to jest środkowa epoka brązu (XIII wiek p. n. e.) do wczesnej epoki żelaza włącznie (IV-III wiek p. n. e.). Nie znamy tak charakterystycznego dla tego czasu cmentarzyska ciałopalnego. Najbliżej położona nekropola to cmentarzysko w Jasionce.

Materiały młodsze od kultury łużyckiej, to zabytki celtyckie i należące do tzw. kultury pomorskiej. Te ostatnie z całą pewnością reprezentują obcy kulturowo i ludnościowo element, przybyły tu z północy. W Rzeszowie mamy co najmniej 2 stanowiska, z których większe znaczenie ma osada na tzw. Skałce (stan. nr 25).

Okres rzymski

Z okresu wpływów rzymskich mamy bardzo różnorodne materiały. Najbardziej interesujący jest zespół grobowy z Rzeszowa-Zalesia (stan. 93). Tam w ciałopalnym, jamowym grobie stwierdzono prawie kompletne wyposażenie wojownika z drugiej połowy II wieku n. e.

Zarówno całe naczynia, jak i fragmenty ceramiki znamy z bardzo wielu stanowisk, a najbardziej reprezentatywne są osady na Staromieściu (stanowiska 2, 68-69). Podobne materiały pochodzą też z okolicznych miejscowości, a przykładem może być np. osada w Boguchwale.

Ważnymi znaleziskami są dla okresu wpływów rzymskich importy – przedmioty obcego pochodzenia. Ze stanowiska nr 2 pochodzi fragment luksusowego naczynia z reliefowym ornamentem – tzw. terra sigilata, wyprodukowanego w jednej z licznych pracowni zlokalizowanych w prowincjach rzymskich. Z kilku innych stanowisk znamy natomiast monety. Do tej pory są to: skarb kilkudziesięciu denarów (?) z Pobitna, brązowa moneta Probusa z rejonu ul. Dąbrowskiego i solid Walentyniana I (364-376) z bliżej nieokreślonego miejsca w Rzeszowie. Ostatnim znaleziskiem są 4 monety srebrne z Rzeszowa-Załęża (stan. 25), stanowiące część skarbu. Są to denary Tytusa (?-79-81), Trajana (98-117), Antonina Piusa (138-161) i Marka Aureliusza (161-180). Do tego z najbliższych okolic Rzeszowa należy doliczyć kilka innych monet Trajana i Marka Aureliusza (Babica), Maximianusa (286-305; Zwięczyca) oraz nieokreślonych emisji (Boguchwała).

Wczesne średniowiecze

Osadnictwo wczesnośredniowieczne objęło, w interesującym nas regionie, krawędziowe partie dolin Wisłoka i mniejszych cieków oraz też niżej położone tereny. Szczególne zagęszczenie stanowisk obserwujemy po obydwu stronach Wisłoka i nad Przyrwą.

Rzeszów
Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie

Co jeśli na mojej działce jest stanowisko archeologiczne?

Co jeśli na mojej działce jest stanowisko archeologiczne?

Wojewódzki Konserwator Zabytków w wydanej decyzji wskazuje formę prowadzonych na stanowisku badań archeologicznych. Wszelkiego rodzaju badania archeologiczne mogą wykonywać jedynie wykwalifikowani archeolodzy.

archeolog pomaga we wszelkich formalnościach związanych z wydaniem pozwolenia


Do przeprowadzenia nadzoru bądź też wykopaliskowych badań archeologicznych upoważniona jest osoba, która posiada uprawnienia archeologiczne (czyli ukończyła studia magisterskie na kierunku archeologia oraz posiada co najmniej 12-miesięczne, udokumentowane doświadczenie terenowe).

Przed rozpoczęciem prac ziemnych odpowiednio wcześniej w urzędzie konserwatorskim inwestor powinien wystąpić o wydanie pozwolenia na przeprowadzenie badań archeologicznych. Koszt opłat skarbowych to 82 zł. Najczęściej archeolog pomaga we wszelkich formalnościach związanych z wydaniem pozwolenia.
Do wniosku o wydanie pozwolenia na badania archeologiczne należy dołączyć następujące dokumenty:

  • program prowadzenia badań archeologicznych;
  • dokument potwierdzający posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, uprawniającego do występowania z tym wnioskiem, albo oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu tego tytułu, a w przypadku gdy z wnioskiem występuje podmiot zamierzający prowadzić te działania, zgodę właściciela lub posiadacza nieruchomości na ich prowadzenie albo oświadczenie, że właściciel lub posiadacz tej zgody nie udzielił;
  • dokumenty potwierdzające posiadanie przez osobę prowadzącą badania archeologiczne wymaganych kwalifikacji, w przypadku gdy wykonawca tych badań nie będzie wyłaniany w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;
  • mapę topograficzną w skali 1:10 000 albo większej umożliwiającej lokalizację nieruchomego zabytku archeologicznego, z zaznaczonym miejscem planowanych badań archeologicznych;
  • plan w skali 1:100 z naniesionymi miejscami dotychczasowych i planowanych badań archeologicznych w nawiązaniu do punktów szczegółowej osnowy geodezyjnej poziomej co najmniej III klasy i punktów szczegółowej osnowy geodezyjnej pionowej co najmniej IV klasy, z naniesionymi miejscami dotychczasowych i planowanych badań archeologicznych;
  • dokument potwierdzający gotowość muzeum lub innej jednostki organizacyjnej do przyjęcia zabytków archeologicznych odkrytych w trakcie prowadzenia badań archeologicznych;
  • oświadczenie osoby prowadzącej badania archeologiczne o posiadaniu środków finansowych na przeprowadzenie tych badań w zakresie określonym w programie badań archeologicznych, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, o ile wykonawca tych badań nie będzie wyłaniany w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;
  • opis sposobu uporządkowania terenu po zakończeniu badań archeologicznych.

Czym jest Archeologia?

Czym jest archeologia?

Archeologia jest nauką, która zajmuje się badaniem materialnej i kulturowej działalności człowieka. Podstawowym celem archeologii jest odtwarzanie przeszłości za pomocą znajdujących się w ziemi zabytków archeologicznych. Podstawowymi rodzajami źródeł dla archeologii są nawarstwienia ziemne oraz znajdujące się w nich wytwory rąk ludzkich (źródła archeologiczne) a także szczątki ludzi, zwierząt i roślin.

Strefa Inwestora

W tym dziale znajdują się odpowiedzi na wszystkie nurtujące każdego inwestora pytania. Prawdziwe studium przypadków nadzorów archeologicznych, badań i wszystkich innych zagadnień związanych z archeologią użytkową. Jeśli jesteś inwestorem, budujesz dom na obszarze objętym ochroną archeologiczną lub po prostu interesują Cię zagadnienia związane archeologią, to bez wątpienia znajdziesz tutaj wiele przydatnych informacji.

 

Poniższa prezentacja przedstawia drogę jaką przebywa inwestor, który realizuje inwestycję pod nadzorem archeologicznym.