Napisz lub zadzwoń:

Wykopaliskowe badania archeologiczne

Wykopaliskowe badania archeologiczne

Wykopaliskowe badania archeologiczne w miejscowości Sowina koło Jasła Przebieg archeologicznych badań wykopaliskowych wyprzedzających inwestycję Cel badań archeologicznych Wykopaliskowe badania archeologiczne w miejscowości Sowina (obszar AZP 107-71) prowadzono w miesiącu październiku 2017 roku w związku z budową linii kablowej. Prace wykonywała Arkadia…

Nadzór archeologiczny

Nadzór Archeologiczny Jest to najpopularniejsza forma badań archeologicznych, stosowana w strefie ochrony konserwatorskiej. Decyzja o prowadzeniu nadzoru archeologicznego wydawana jest w sytuacji gdy prace ziemne zlokalizowane są w sąsiedztwie stanowiska archeologicznego (przyjmuje się zwykle odległość do 200 m). Nadzór archeologiczny…

Terminy archeologiczne

TERMINY ARCHEOLOGICZNE

Terminy archeologiczne przydatne inwestorowi oraz wszystkim tym, którzy mają na co dzień do czynienia z archeologią.

  1. FRAMEA

Jest to rodzaj lekkiej włóczni (długiej, prostej broni drzewcowej) o żelaznym grocie, stosowanej przez starożytnych germańskich wojowników. Opisywana przez Tacyta w „Germanii”. Doskonale sprawdzała się w walce wręcz, jak również w użyciu na odległość – jako broń rzutna. Niestety ze względu na brak pewnych znalezisk archeologicznych nie ma pewności co do wyglądu framei.

  1. ARTEFAKT

Słowo pochodzi od łacińskiego zwrotu „arte factum”, co oznacza „sztuczne wykonanie”. W dziedzinie archeologii artefaktami określa się przedmioty wykonane bądź zmodyfikowane przez człowieka, które zostały odkryte w wyniku nadzorów lub badań archeologicznych. Są też nazywane przez archeologów źródłami ruchomymi. Można je podzielić ze względu na przeznaczenie (np. artefakty kultury militarnej) lub surowiec, z którego zostały wykonane (np. wyroby gliniane).

  1. RELIKT

Słowo pochodzi od łacińskiego słowa „relictum”, oznaczającego pozostałość, przeżytek. W dziedzinie archeologii relikt oznacza pozostałość po dawnej kulturze. Inaczej relikty można określić jako artefakty, bądź źródła archeologiczne. Przykładem reliktu może być fragment starej drogi lub po prostu stłuczone naczynie gliniane.

  1. AKME

Słowo pochodzenia greckiego. Starożytni Grecy w swych sądach uważali akme za okres największych możliwości umysłowych człowieka. Sądzono, że następuje on około czterdziestego roku życia. Określany również jako apogeum władz umysłowych.

  1. ARCHAIA

Pochodzi od greckiego słowa „archaios”, oznaczającego tyle co dawny. Znaczenie tego słowa można określić jako starożytność, archaiczność, dawność.

  1. BARD

W dziadzienie archeologii oznacza poetę i pieśniarza pochodzenia celtyckiego. Wykonywali oni zazwyczaj ballady na dworach Irlandii, Walii, Bretanii i Szkocji w wiekach XI-XVII. Pieśni i utwory przez nich wykonywane miały opiewać boje i ich bohaterów. Ich zadaniem było przekazywanie tradycji historycznej

  1. ALTAMIRA

Jest to jaskinia krasowa w górach Kantabryjskich w północnej Hiszpanii, w pobliżu miejscowości Santillana del Mar. W 1879 r. podczas badań archeologicznych prowadzonych przez M. de Sautuolę odkryto pierwsze paleolityczne malowidła naskalne, a co ciekawsze – najsłynniejsze dziś rysunki ludności kultury magdaleńskiej pierwsza zauważyła jego wnuczka. Autentyczność malowideł potwierdzono dopiero 20 lat później. Malowidła ukazują sylwetki zwierząt (żubry, jelenie, sarny, konie i koziorożce) oraz znaki geometryczne w trzech kolorach – czerwieni, czerni i fiolecie. Większość z nich datowana jest na około 13 000 lat p.n.e., jednak niektóre fragmenty pochodzą nawet z okresu 25 000-35 000 lat p.n.e. Od 2008 r. do zwiedzania udostępniona jest replika jaskini, gdyż w celu odbudowania mikroklimatu od roku 2002 wstęp do oryginalnej jaskini mają tylko naukowcy i konserwatorzy.

źródło: http://www.spain.info/export/sites/spaininfo/comun/galeria_imagenes/monumentos/r2_cueva_altamira_santillana_t3900649.jpg_369272544.jpg

  1. OPPIDUM

Jest to określenie celtyckiej osady obronnej. Pochodzi od łacińskiego słowa „miasto”, „miejsce obwarowane”. Archeolodzy datują występowanie oppidów od połowy II w. p.n.e. do połowy I w. p.n.e. na terenach Galii i Półwyspu Iberyjskiego (w Brytanii przetrwały one do połowy I w. n.e.). Oppidum zawsze zakładane było w miejscu chronionym odpowiednim ukształtowaniem terenu.

źródło: http://www.entremont.culture.gouv.fr/img/golvinville.jpg

  1. MAMUT

Mamuty to rodzaj trąbowców, występujących w epoce lodowcowej, na obszarze Europy, Ameryki Północnej i północnej Azji. Mamuty jako gatunek przeżyły do schyłku epoki lodowcowej. Najczęściej pod pojęciem mamuta rozumie się mamuta włochatego (Mammuthus primigenius), choć on jako jedyny miał gęstą sierść. Znany jest dobrze nie tylko na podstawie licznych szczątków kostnych odnalezionych przez paleontologów i archeologów, ale także wyobrażeń w sztuce paleolitycznej, jak również na podstawie okazów zachowanych ze skórą i sierści, odkrywanych w wiecznej zmarzlinie na Syberii. Mamut osiągał wysokość 2,5-3 m, a jego kły niekiedy przekraczały nawet 3 m. Jego kości i ciosy były używane przez człowieka paleolitycznego do budowy szałasów i namiotów, a także broni i narzędzi, których pozostałości można odkryć podczas badań archeologicznych.

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mamut#/media/File:Mamut.JPG

  1. DANTISCUM

Łacińskie określenie miasta Gdańsk, położonego nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy, nad Zatoką Gdańską. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi ze spisanego właśnie po łacinie „Żywota świętego Wojciecha” około roku 1000. Od XI wieku nastąpił jego gwałtowny rozwój, po upadku konkurencyjnego ośrodka handlowego – Truso. Miasto bardzo atrakcyjne pod względem znalezisk archeologicznych oraz bogatej historii miasta.

źródło: http://www.zwoje-scrolls.com/tn_gd/G106_5.jpg

  1. THOR

Słowo pochodzi z języka staronordyckiego i oznacza „grom”. Thor jest jednym z bogów nordyckich. Jest bogiem piorunów, burz, sił witalnych, rolnictwa. Patronował ognisku domowemu i małżeństwu. Thor przedstawiany jest zazwyczaj z długą, rudą brodą i nieodzownym młotem w ręku – symbolem siły (młot Thora zwany Mjølner). Ciekawostką jest, że od jego imienia pochodzi nazwa czwartku w językach takich jak angielski, norweski, szwedzki, fiński czy holenderski.

źródło: https://pt.wikipedia.org/wiki/Thor#/media/File:Thor%27s_hammer,_Sk%C3%A5ne.svg

  1. ANTENOR

  1. Postać z mitologii greckiej. Był to Trojańczyk i doradca Priama, zasiadający w jego radzie. Opowiadał się za pokojem z Achajami. Aby nie rozwijać konfliktu rozważał oddanie Heleny królowi Menelaosowi. W czasach współczesnych stawiany jako wzór prawdziwego, nieprzekupnego patrioty.

  2. Antenor z Anten to ateński rzeźbiarz. Jego twórczość datowana jest przez archeologów na okres około 540-500 p.n.e. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców okresu późno archaicznego. Antenorowi przypisuje się wykonanie dekoracji świątyni Apollina w Delfach, gdzie jako pierwsze użył marmuru do dekoracji tympanonu. Wśród sobie współczesnych zyskał sławę dzięki rzeźbie tyranobójców Harmodiosa i Aristogejtona (ok. 506 r. p.n.e.). Zachowanym oryginalnym dziełem Antenora jest kora z Akropolu, znajdująca się w Muzeum w Akropolu.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/ACMA_681_Kore_Antenor_1.JPG

  1. KSAR

Nazwa ksar pochodzi z języka arabskiego. Oznacza ufortyfikowaną osadę Albo siedzibę plemienia, która została zbudowana przy użyciu kamieni i gliny. Najczęściej ksary znajdują się w oazach na pustyni na szlaku karawan. Najwięcej ksar rozmieszczonych jest na obszarze Sahary w Afryce Północnej – regionach zamieszkiwanych przez Berberów. Kasy takie jak Walata, Ajt Bin Haddu czy Szinkit zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Szinkit#/media/File:Chinguetti-Vue_Goblale_Vieille_ville.jpg

  1. LABRYS

Labrys to topór zaopatrzony w podwójne ostrze. Składa się z dwóch obuchów w kształcie zaostrzonego klina oraz styliska. Znaleziska archeologiczne labrysów znane są już z kultury minojskiej, a także celtyckiej i skandynawskiej. Labrys jest jednym z najstarszych symboli greckiej cywilizacji. W związku ze znaleziskami z Krety archeolodzy wiążą labrys z matriarchatem, gdyż tam zawsze towarzyszyły mu symbole kobiecej boskości.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/AMI_-_Goldene_Doppelaxt.jpg

  1. ARCHAIOS

Słowo pochodzenia greckiego – oryginalny, antyczny, dawny, stary.

  1. BARTA

Barta jest gwarowym określeniem topora u Hucułów. Natomiast „bartka” jest określeniem toporka zbójnickiego. Barta jest też specjalną, zdobioną odmianą topora górniczego. Wykorzystywano go jako narzędzie pracy, ale także spełniał funkcje militarną i paradną. Barta to symbol typowy dla górników metali nieżelaznych z Saksonii. Barta charakteryzowała się długim szpicem zakończonym kulką wykonaną z ołowiu lub mosiądzu. Drzewce zazwyczaj wykonywano z poroża jelenia lub inkrustowanego drewna i kości słoniowej.

Pos:181,Tm:857_AT,Cst:23,Gm:A,Fv:0,Stb:0

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Dresden-Zwinger-Armoury-Battle.Axe.07.JPG

  1. GAZALA

Nazwa miejscowości, w języku arabskim. Ajn al-Ghazala to miejscowość znajdująca się we wschodniej Libii, ok. 60 km na zachód od Tobruku. Miejscowość znana jest przede wszystkim z bitwy z 1942 r. Bitwa pod Gazalą stoczona została w dniach 26 maja–21 czerwca 1942 r. pomiędzy Afrka Korps (oddziały włoskie i niemieckie, dowódca Erwin Romml), a siłami 8 Armii brytyjskiej (dowódca gen, Claude Auchinleck). Bitwa zakończyła się klęską armii brytyjskiej.

źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Bay_of_Ain_el_Gazala.jpg

Rzeszów

RZESZÓW

Okres paleolitu

O zasiedleniu terenu miasta Rzeszów a także jego okolic posiadamy wiadomości pochodzące głównie z archeologicznych badań powierzchniowych. Prowadzone, nieliczne badania wykopaliskowe na terenie miasta  miały charakter ratunkowy. Realizowano również archeologiczne badania sondażowe i weryfikacyjne stanowisk.

Analizując występowanie stanowisk archeologicznych bez trudu można zauważyć decydującą rolę Wisłoka, jako osi osadnictwa pradziejowego i wczesnośredniowiecznego. Mniejszą rolę odgrywają tu jego dopływy i małe cieki. Wykorzystywano przede wszystkim strefę dolinną – lessowe terasy nadzalewowe. Znacznie rzadziej zasiedlano stoki, krawędzie i partie wewnętrzne wysoczyzny. Rozmieszczenie stanowisk archeologicznych pokazuje intensywne wykorzystywanie krawędzi płata lessowego oraz niektórych niżej położonych obszarów w obrębie doliny Wisłoka. Istotną rolę odgrywały też małe doliny niewielkich cieków wodnych.

Okolice Rzeszowa były zasiedlone przez pierwszych osadników już w okresie schyłkowego paleolitu, a ściślej w jego najmłodszej części wiązanej z tzw. kulturą świderską i magdaleńską.

Ślady osadnictwa miały charakter koczowniczy, były to krótkotrwałe obozowiska usytuowane zwykle na wydmach. Stanowiska archeologiczne pochodzące z tego okresu znamy między innymi z miejscowości: Białobrzegi, pow. Łańcut, Radawy i Radymna, pow. Jarosław, Bachórz, pow. Rzeszów.

Okres mezolitu

Kolejnym etapem, którego ślady osadnictwa zostały zlokalizowane w okolicach miasta Rzeszów jest mezolit – okres środkowej epoki kamienia. W tym czasie zachodzą istotne zmiany w krzemieniarstwie, widoczne poprzez wyraźne zmniejszenie rozmiarów wyrobów krzemiennych (mikrolityzacja). Największe stanowiska archeologiczne pochodzące z tego okresu znane są z miejscowości: Rudna Wielka  pow. rzeszowski, Majdan Królewski, Raniżów i Poręby Dymarskie, pow. kolbuszowski.

Okres neolitu

W następnym okresie młodszej epoki kamienia w neolicie nastał przełom (tzw. rewolucja neolityczna), jakim było wprowadzenie uprawy roślin i hodowli zwierząt. W świetle ostatnich badań wykopaliskowych początki osadnictwa kultury ceramiki wstęgowej rytej w okolicach Rzeszowa należy datować na około 5600 p.n.e. Wśród materiałów z najlepiej rozpoznanej osady na stan. nr 16 w Rzeszowie (osiedle Piastów) wydzielono aż 5 horyzontów chronologicznych kultury ceramiki wstęgowej rytej. W późniejszych okresach neolitu trudno jest wskazać w naszym regionie konkretne osady. O obecności form osadniczych świadczą pojedyncze znaleziska narzędzi krzemiennych  i kamiennych. Z całą pewnością mamy tu do czynienia z obecnością plemion kultury pucharów lejkowatych.

Niewiele możemy powiedzieć o schyłkowo neolitycznych kulturach amfor kulistych (pierwsza część pierwszej połowy III tysiąclecia p. n. e.) i ceramiki sznurowej (I połowa III tysiąclecia p. n. e.). Potrafimy oczywiście wskazać pojedyncze artefakty (np. ze Słociny stan. 6 w Rzeszowie), ale brak jest danych o konkretnych obiektach archeologicznych.

Epoka brązu

Ślady osady z wczesnej epoki brązu odkryto na osiedlu Baranówka w Rzeszowie (stan. 88-89) – należą one do kultury mierzanowickiej oraz trzcinieckiej.

Epoka żelaza

Kolejny etap pradziejów to czasy, na które przypadał bujny rozwój grupy tarnobrzeskiej kultury łużyckiej, to jest środkowa epoka brązu (XIII wiek p. n. e.) do wczesnej epoki żelaza włącznie (IV-III wiek p. n. e.). Nie znamy tak charakterystycznego dla tego czasu cmentarzyska ciałopalnego. Najbliżej położona nekropola to cmentarzysko w Jasionce.

Materiały młodsze od kultury łużyckiej, to zabytki celtyckie i należące do tzw. kultury pomorskiej. Te ostatnie z całą pewnością reprezentują obcy kulturowo i ludnościowo element, przybyły tu z północy. W Rzeszowie mamy co najmniej 2 stanowiska, z których większe znaczenie ma osada na tzw. Skałce (stan. nr 25).

Okres rzymski

Z okresu wpływów rzymskich mamy bardzo różnorodne materiały. Najbardziej interesujący jest zespół grobowy z Rzeszowa-Zalesia (stan. 93). Tam w ciałopalnym, jamowym grobie stwierdzono prawie kompletne wyposażenie wojownika z drugiej połowy II wieku n. e.

Zarówno całe naczynia, jak i fragmenty ceramiki znamy z bardzo wielu stanowisk, a najbardziej reprezentatywne są osady na Staromieściu (stanowiska 2, 68-69). Podobne materiały pochodzą też z okolicznych miejscowości, a przykładem może być np. osada w Boguchwale.

Ważnymi znaleziskami są dla okresu wpływów rzymskich importy – przedmioty obcego pochodzenia. Ze stanowiska nr 2 pochodzi fragment luksusowego naczynia z reliefowym ornamentem – tzw. terra sigilata, wyprodukowanego w jednej z licznych pracowni zlokalizowanych w prowincjach rzymskich. Z kilku innych stanowisk znamy natomiast monety. Do tej pory są to: skarb kilkudziesięciu denarów (?) z Pobitna, brązowa moneta Probusa z rejonu ul. Dąbrowskiego i solid Walentyniana I (364-376) z bliżej nieokreślonego miejsca w Rzeszowie. Ostatnim znaleziskiem są 4 monety srebrne z Rzeszowa-Załęża (stan. 25), stanowiące część skarbu. Są to denary Tytusa (?-79-81), Trajana (98-117), Antonina Piusa (138-161) i Marka Aureliusza (161-180). Do tego z najbliższych okolic Rzeszowa należy doliczyć kilka innych monet Trajana i Marka Aureliusza (Babica), Maximianusa (286-305; Zwięczyca) oraz nieokreślonych emisji (Boguchwała).

Wczesne średniowiecze

Osadnictwo wczesnośredniowieczne objęło, w interesującym nas regionie, krawędziowe partie dolin Wisłoka i mniejszych cieków oraz też niżej położone tereny. Szczególne zagęszczenie stanowisk obserwujemy po obydwu stronach Wisłoka i nad Przyrwą.

Rzeszów
Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie

Jakie są koszty badań archeologicznych?

Jakie są koszty badań archeologicznych?

Na wysokość środków niezbędnych do przeprowadzenia badań archeologicznych składają się:
– koszt przeprowadzenia kwerendy źródłowej;
– wielkość obszaru objętego badaniami archeologicznymi;
– rodzaj stanowiska na którym będą prowadzone badania;
– ilość faz użytkowania badanego stanowiska archeologicznego (stratygrafia kulturowa);
– ilość obiektów archeologicznych występujących na badanym terenie;
– ilość materiału zabytkowego;
– rozmiary i głębokość odkrytych obiektów archeologicznych;
– miąższość nawarstwień kulturowych;
– warunki fizjograficzne (rodzaj gleby – piaski, lessy, iły, mady oraz ewentualne zalesienie);
– użycie ciężkiego sprzętu do odhumusowania badanego terenu;
– pora roku, w której są prowadzone badania;
– analizy specjalistyczne potrzebne do opracowania wyników (ekspertyzy dendrochronologiczne, radiowęglowe, geofizyczne, antropologiczne itd.);
– koszty opracowania wyników badań;

Archeologiczne badania mogą być rozliczane na podstawie jednego z trzech typów kosztorysów

Archeologiczne badania wykopaliskowe mogą być rozliczane na podstawie jednego z trzech typów kosztorysów:

  • Kosztorys wynikowy

Prace badawcze finansowane są na bieżąco zgodnie z ponoszonymi przez wykonawcę kosztami, a rozliczenie końcowe następuje po udokumentowaniu wszelkich poniesionych kosztów – inwestor nie jest w stanie określić koniecznych nakładów przed ukończeniem badań.

  • Kosztorys ryczałtowy

Przyjmuje się stały koszt przebadania jednostki powierzchni stanowiska archeologicznego, co w rezultacie powoduje, że ustala się niezmienny koszt przeprowadzenia badań zależny jedynie od wielkości obszaru objętego pracami archeologicznymi

  • Kosztorys relatywny

Określa się koszt przebadania jednej jednostki powierzchni najprostszego stanowiska archeologicznego. Następnie na podstawie wyników badań rozpoznawczych określa się za pomocą systemu współczynników, odpowiadających wymienionym wcześniej czynnikom kształtującym koszty badań wykopaliskowych, stopień komplikacji stanowiska. Na tej podstawie szacuje się koszt przebadania jednej jednostki powierzchni. Mnożąc tą kwotę przez powierzchnię stanowiska, otrzymujemy przybliżony koszt badań. W ten sposób inwestor może przygotować się do sfinansowania prac archeologicznych. Rozliczenie następuje po przebadaniu stanowiska. Ostateczny koszt badań oblicza się weryfikując zastosowane modyfikatory z faktyczną sytuacją badawczą na stanowisku.

Koszt nadzorów archeologicznych może być rozliczany według stawki: godzinowej, dziennej lub metrażowej

 

Koszt nadzorów archeologicznych (trwających w czasie prac ziemnych przy inwestycjach) może być rozliczany według stawki: godzinowej, dziennej lub metrażowej (stawka do indywidualnej negocjacji z inwestorem).

Polecamy także bardzo ciekawy artykuł dotyczący tematyki nadzorów archeologicznych na terenach inwestycji budowlanych pod tytułem: DZIAŁKA POD NADZOREM ARCHEOLOGA

 

Przydatne mogą się również okazać wizyty na stronach:

Co jeśli na mojej działce jest stanowisko archeologiczne?

Co jeśli na mojej działce jest stanowisko archeologiczne?

Wojewódzki Konserwator Zabytków w wydanej decyzji wskazuje formę prowadzonych na stanowisku badań archeologicznych. Wszelkiego rodzaju badania archeologiczne mogą wykonywać jedynie wykwalifikowani archeolodzy.

archeolog pomaga we wszelkich formalnościach związanych z wydaniem pozwolenia


Do przeprowadzenia nadzoru bądź też wykopaliskowych badań archeologicznych upoważniona jest osoba, która posiada uprawnienia archeologiczne (czyli ukończyła studia magisterskie na kierunku archeologia oraz posiada co najmniej 12-miesięczne, udokumentowane doświadczenie terenowe).

Przed rozpoczęciem prac ziemnych odpowiednio wcześniej w urzędzie konserwatorskim inwestor powinien wystąpić o wydanie pozwolenia na przeprowadzenie badań archeologicznych. Koszt opłat skarbowych to 82 zł. Najczęściej archeolog pomaga we wszelkich formalnościach związanych z wydaniem pozwolenia.
Do wniosku o wydanie pozwolenia na badania archeologiczne należy dołączyć następujące dokumenty:

  • program prowadzenia badań archeologicznych;
  • dokument potwierdzający posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, uprawniającego do występowania z tym wnioskiem, albo oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu tego tytułu, a w przypadku gdy z wnioskiem występuje podmiot zamierzający prowadzić te działania, zgodę właściciela lub posiadacza nieruchomości na ich prowadzenie albo oświadczenie, że właściciel lub posiadacz tej zgody nie udzielił;
  • dokumenty potwierdzające posiadanie przez osobę prowadzącą badania archeologiczne wymaganych kwalifikacji, w przypadku gdy wykonawca tych badań nie będzie wyłaniany w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;
  • mapę topograficzną w skali 1:10 000 albo większej umożliwiającej lokalizację nieruchomego zabytku archeologicznego, z zaznaczonym miejscem planowanych badań archeologicznych;
  • plan w skali 1:100 z naniesionymi miejscami dotychczasowych i planowanych badań archeologicznych w nawiązaniu do punktów szczegółowej osnowy geodezyjnej poziomej co najmniej III klasy i punktów szczegółowej osnowy geodezyjnej pionowej co najmniej IV klasy, z naniesionymi miejscami dotychczasowych i planowanych badań archeologicznych;
  • dokument potwierdzający gotowość muzeum lub innej jednostki organizacyjnej do przyjęcia zabytków archeologicznych odkrytych w trakcie prowadzenia badań archeologicznych;
  • oświadczenie osoby prowadzącej badania archeologiczne o posiadaniu środków finansowych na przeprowadzenie tych badań w zakresie określonym w programie badań archeologicznych, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, o ile wykonawca tych badań nie będzie wyłaniany w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;
  • opis sposobu uporządkowania terenu po zakończeniu badań archeologicznych.