Napisz lub zadzwo艅:

Katowice

Widok na centrum Katowic

Widok na centrum Katowic

Osadnictwo na terenie wsp贸艂czesnych Katowic datuje si臋 od ko艅ca XII w. Od 1138 r., obszar kasztelanii bytomskiej, na kt贸rym znajduj膮 si臋 dzi艣 Katowice, nale偶a艂 do dzielnicy senioralnej krakowskiej, za艣 w 1177 r. teren ten zosta艂 w艂膮czony do dzielnicy 艣l膮skiej. Na prze艂omie XIII i XIV w. powsta艂y tu wsie: Bogucice, Ligota, Szopenice, Podlasie, a tak偶e wie艣 D膮b (Crasni Domb), wzmiankowana w 1299 r. w dokumencie wydanym przez ksi臋cia bytomskiego Kazimierza II. W XIV stuleciu tereny te znajdowa艂y si臋 pod zwierzchnictwem Czech. W dokumentach historycznych z 1468 r. pojawia si臋 wzmianka o wsi Podlesie, b臋d膮cej dzi艣 jedn膮 z dzielnic Katowic, za艣 pierwsza wzmianka o wsi Katowice (Katowicze), pochodzi z 1598 r. Trudno jednoznacznie stwierdzi膰, kiedy faktycznie powsta艂y Katowice, przyjmuje si臋, i偶 osada zosta艂a za艂o偶ona na prawym brzegu rzeki Rawy przez Andrzeja Boguckiego ok. 1580 r.

Pocz膮tkowo, a偶 do po艂. XVIII w., kiedy odkryto tu du偶e z艂o偶a w臋gla kamiennego, Katowice rozwija艂y si臋 jako wie艣 zagrodnicza. W 1742 r. znalaz艂y si臋, wraz z ca艂ym G贸rnym 艢l膮skiem, pod panowaniem Prus, przez co, pocz膮wszy od 2 po艂. XVIII w. na terenach zamieszka艂ych dotychczas w wi臋kszo艣ci przez ludno艣膰 polsk膮, zacz臋艂o osiedla膰 si臋 wielu niemieckich rzemie艣lnik贸w i kupc贸w. W 1733 r., we wsi Bogucice, b臋d膮cej dzi艣 dzielnic膮 Katowic, osiedlili si臋 te偶 pierwsi 呕ydzi. W 1781 r. zostali wygnani z tego terenu, powr贸cili tu jednak ponownie po 6 latach.

W 1 po艂. XIX w. nast膮pi艂 okres intensywnego rozwoju przemys艂u. W mie艣cie powstawa艂y huty, r贸偶nego rodzaju zak艂ady przemys艂owe oraz kopalnie, a tak偶e zak艂ady rzemie艣lnicze i m艂yny. Wraz z rozwojem g贸rnictwa oraz hutnictwa 偶elaza, zacz臋to budowa膰 tu coraz liczniejsze osiedla robotnicze. Jeszcze przed po艂ow膮 XIX w. do miasta doprowadzono lini臋 kolejow膮 鈥 pierwszy poci膮g wjecha艂 na stacj臋 Katowice 6 VIII 1847 r. Rozw贸j gospodarczy przyczyni艂 si臋 do gwa艂townego wzrostu osadnictwa na tych terenach, w 2 po艂. XIX w. osiedlali si臋 tu zar贸wno Niemcy (g艂贸wnie 鈥 ewangelicy), Morawianie, jak i 呕ydzi.

Od ok. 1857 r. w Katowicach istnia艂a du偶a parafia ewangelicka, w 1860 r. w mie艣cie konsekrowano cmentarz katolicki i murowany ko艣ci贸艂 p.w. Zmartwychwstania Pa艅skiego. We wrze艣niu 1862 r. wybudowano pierwsz膮 synagog臋, za艣 w 1866 r. powsta艂a tu samodzielna gmina 偶ydowska. To w艂a艣nie dzi臋ki protestantom i 呕ydom, niewielka osada Katowice sta艂a si臋 w kr贸tkim czasie wa偶nym o艣rodkiem przemys艂owo-handlowym, obdarzonym 11 IX 1865 r., przez kr贸la Prus 鈥 Wilhelma I Hohenzollerna, prawami miejskimi. Pierwsze wybory miejskie odby艂y si臋 3 III i 4 IV 1866 r. Spo艣r贸d 342 kandydat贸w wy艂oniono 18 przedstawicieli, kt贸rzy 14 V 1866 r. wybrali cz艂onk贸w pierwszego magistratu Katowic. Burmistrzem miasta zosta艂 Louis Diebel z Krapkowic, za艣 przewodnicz膮cym rady miejskiej 鈥 Richard Holtze, doktor medycyny, znany filantrop i wsp贸艂za艂o偶yciel lo偶y wolnomularskiej, p贸藕niejszy pose艂 Sejmu Prowincji 艢l膮skiej oraz jako cz艂onek Partii Narodowo-Liberalnej 鈥 pose艂 do Sejmu Pruskiego.

Widok na ulic臋 Mariack膮

Widok na ulic臋 Mariack膮

W dwa lata po uzyskaniu praw miejskich, w 1867 r., w艣r贸d licz膮cej 4815 populacji Katowic by艂o 3351 katolik贸w (69,6%), 888 ewangelik贸w (18,4%) oraz 573 呕yd贸w (12%). W listopadzie 1870 r. konsekrowano neogotycki Ko艣ci贸艂 Mariacki, za艣 w grudniu 1902 r., w podkatowickiej osadzie Stary Panewnik osiedlili si臋 pochodz膮cy z Wroc艂awia franciszkanie. W 1860 r. oddano do u偶ytku budynek szko艂y powszechnej, znajduj膮cy si臋 na ul. Szkolnej, za艣 w 1900 r. przy ul. Mickiewicza wybudowano now膮 synagog臋, zwan膮 鈥濿ielk膮鈥.

Lata I wojny 艣wiatowej by艂y dla Katowic okresem bardzo pomy艣lnym, przede wszystkim ze wzgl臋du na dobr膮 koniunktur臋 w hutnictwie 偶elaza. Po zako艅czeniu dzia艂a艅 wojennych, w okresie formowania si臋 pa艅stwa polskiego, w l. 1919鈥1921 mia艂y miejsce trzy powstania 艣l膮skie. Pierwsze dwa powstania by艂y odpowiedzi膮 na represje i terror niemiecki, skierowany przeciwko ludno艣ci polskiej, wyra偶aj膮c jednocze艣nie niezadowolenie z niemieckiej dominacji we w艂adzach administracyjnych. Trzecie powstanie 艣l膮skie wybuch艂o w maju 1921 r. na skutek niekorzystnego dla Polak贸w wyniku plebiscytu, zorganizowanego zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego i maj膮cego przes膮dzi膰, do jakiego pa艅stwa przy艂膮czony zostanie G贸rny 艢l膮sk. Podczas plebiscytu, jaki odby艂 si臋 20 III 1921 r., wi臋kszo艣膰 ludno艣ci 艢l膮ska (59,6%) opowiedzia艂a si臋 za Niemcami. W艣r贸d mieszka艅c贸w samych Katowic jedynie 14,6% g艂osowa艂o za przy艂膮czeniem do Polski, za艣 85,4% by艂o za w艂膮czeniem do Niemiec. Ostatecznie, w 1922 r. w Genewie, podpisano konwencj臋 w sprawie 艢l膮ska, w wyniku kt贸rej Katowice znalaz艂y si臋 na obszarze przy艂膮czonym do Polski. 20 VI 1922 r. wojska polskie wkroczy艂y na 艢l膮sk, a polskie w艂adze przej臋艂y powiat katowicki. Miasto sta艂o si臋 w贸wczas stolic膮 autonomicznego wojew贸dztwa 艣l膮skiego i siedzib膮 Sejmu 艢l膮skiego oraz G贸rno艣l膮skiej Komisji Mieszanej. Po 1922 r., na skutek antyniemieckiej propagandy i prze艣ladowa艅, wiele os贸b pochodzenia niemieckiego, w tym tak偶e wielu 呕yd贸w uwa偶aj膮cych si臋 za obywateli niemieckich, opu艣ci艂o Katowice.

W okresie mi臋dzywojennym, m.in. na skutek masowego osiedlania si臋 w mie艣cie Polak贸w z innych rejon贸w kraju, liczba mieszka艅c贸w podwoi艂a si臋. Katowice rozwija艂y si臋 w贸wczas nie tylko jako o艣rodek przemys艂owy, ale tak偶e jako wa偶ne centrum naukowe i kulturalne. W 1928 r. rozpocz臋to tu budow臋 gmachu 艢l膮skich Technicznych Zak艂ad贸w Naukowych, w 1929 r. 鈥 powo艂ano Muzeum 艢l膮skie. W 1934 r. uko艅czono budow臋 najwy偶szego budynku w 贸wczesnej Polsce 鈥 tzw. 鈥濪rapacza Chmur鈥 przy ul. 呕wirki i Wigury.

W 1939 r., po zaj臋ciu miasta 艢l膮sk zosta艂 wcielony do III Rzeszy, a w grudniu 1940 r. Katowice sta艂y si臋 stolic膮 niemieckiej Prowincji G贸rno艣l膮skiej (Gau Oberschlesien). Katowice zosta艂y wyzwolone przez Armi臋 Czerwon膮 27 I 1945 r. Mia艂o w贸wczas miejsce spl膮drowanie i spalenie cz臋艣ci kamienic przy Rynku, a wielu mieszka艅c贸w miasta wywieziono do sowieckich kopal艅 w Workucie i Donbasie. 7 III 1953 r. zmieniono nazw臋 Katowic na Stalinogr贸d, jednak偶e po trzech latach, w grudniu 1956 r., przywr贸cona zosta艂a pierwotna, historyczna nazwa miasta.

Nikiszowiec, w tle Ko艣ci贸艂 艣w. Anny

Nikiszowiec, w tle Ko艣ci贸艂 艣w. Anny